Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki.  Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[Zamknij]

 

CYFRYZACJA W OSSOLINEUM

System upowszechniania piśmienniczych zbiorów specjalnych OSSOLINEUM we Wrocławiu poprzez digitalizację i publikację internetową jako promocja i popularyzacja dziedzictwa kulturowego

Projekt był współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Dolnośląskiego na lata 2007-2013. Całkowita wartość projektu wyniosła 4 876 088,68 zł, zaś wartość unijnego dofinansowania wyniosła 2 393 876,40 zł.

Projekt realizowany przez Zakład Narodowy im. Ossolińskich w latach 2010-2012 przewidywał wykonanie skanów ponad 4 100 woluminów druków XVI-XIX wieku oraz prawie 1 500 woluminów rękopisów XII-XX wieku. Ważną część przedsięwzięcia stanowiło udostępnienie cyfrowych kopii w internecie poprzez Dolnośląską Bibliotekę Cyfrową.

Rezultat projektu to nie tylko rozpropagowanie istotnych dla polskiej kultury zabytków piśmiennictwa, lecz również ich ochrona. Dostępność kopii umożliwia wyłączenie z obiegu czytelniczego oryginalnych egzemplarzy i zapewnienie im optymalnych warunków przechowywania.

Z interesującą publikacją poświęconą projektowi można się zapoznać dzięki Dolnośląskiej Bibliotece Cyfrowej.

Zgromadzone w Ossolineum książki uchodzą za bezcenne źródła do badań polskich dziejów, historii literatury, rozwoju języka polskiego i innych zagadnień. W kolekcji Zakładu Narodowego im. Ossolińskich znajdują się pierwodruki dzieł pisarzy doby staropolskiej i oświecenia, pierwsze polskojęzyczne wydania Biblii, dokumenty sejmowe, książki naukowe, zielniki, podręczniki i poradniki gospodarskie. Stare druki to ponadto pierwsze osiągnięcia typografii. Wydane w XVI-XVIII w. książki były tłoczone ręcznie i charakteryzują się ozdobnymi inicjałami, winietami i finalikami oraz ilustracjami.

Projekt objął digitalizację najbardziej wartościowego fragmentu księgozbioru Ossolineum. Z kolekcji druków polskich i Polski dotyczących XVI w. uwzględniono dzieła Jana Kochanowskiego, Mikołaja Reja, Łukasza Górnickiego. Inną część stanowiły druki urzędowe, z pierwszym zbiorem prawa polskiego – Statutami Jana Łaskiego z 1506 r.

Kolejną grupę zbiorów tworzyły książki religijne, pierwsze przekłady Pisma Świętego na język polski: katolicki przekład Jana Leopolity z 1560 r., kalwińska Biblia brzeska z 1563 r., ariańska Biblia nieświeska przełożona przez Szymona Budnego z 1572 r., Biblia katolicka w przekładzie Jakuba Wujka wydana w 1599 r. oraz kazania ks. Piotra Skargi.

Następny zespół tworzyły książki polskie XVII i XVIII w., m.in. dokumenty źródłowe, takie jak słynne Volumina legum – wydany z inicjatywy Józefa Andrzeja Załuskiego zbiór polskich praw z lat 1347-1793. W tej grupie znalazły się też utwory pisarzy i poetów epoki baroku i oświecenia: Wacława Potockiego, Wespazjana Kochowskiego, Macieja Kazimierza Sarbiewskiego, Ignacego Krasickiego, Adama Naruszewicza i Hugona Kołłątaja, a także pionierskie podręczniki Komisji Edukacji Narodowej, przygotowane przez Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych. Wzięto pod uwagę również najciekawsze druki związane z Dolnym Śląskiem, tzw. silesiaca, miedzy innymi dzieło Angelusa Silesiusa Köstliche Evangelische Perle, rozprawa o górze Ślęży Der Zobtenberg Samuela Burde czy Komedie o dewotce Christiana Gelerta z wrocławskiej oficynie Kornów.

Ze zbioru książek z XIX wieku wyborem objęto druki wyróżniające się unikatowymi cechami egzemplarza, np. z rękopiśmiennymi dedykacjami i komentarzami, a także książki ilustrowane oryginalnymi rycinami, wydawnictwa źródłowe, pierwsze wydania utworów literackich z okresu romantyzmu i pozytywizmu, materiały o znaczących walorach informacyjnych dla swojej epoki, jak również pozycje zaliczane do rzadkich.

Rękopisy Zakładu Narodowego im. Ossolińskich prezentują jeden z najcenniejszych zbiorów w Polsce. Do projektu wybrane zostały najcenniejsze manuskrypty średniowieczne, szczególnie rękopisy liturgiczne (mszały, brewiarze, psałterze), traktaty teologiczne i prawnicze, żywoty świętych, rozprawy naukowe, kalendarze. Ich ogromna wartość wynika ze strat poniesionych podczas drugiej wojny światowej.

Najważniejszymi zabytkami średniowiecznego piśmiennictwa przechowywanymi w Ossolineum są m.in.: Exameron beati Ambrosii z XII w., Å»ywot św. Błażeja z XIV w., tzw. Karta medycka (Psalm 50) z XV w., Pomnik języka polskiego zawierający kilka modlitw w języku polskim z XV w., Almanac. Kalendarzyk francuski z XV w.

Ze zbiorów późniejszych przeznaczonych do digitalizacji należy wyróżnić materiały dotyczące historii Polski poczynając od XVI w., m.in. diariusze sejmowe epoki staropolskiej, relacje poselstw zagranicznych i wojennych, korespondencja i akta związane z działalnością publiczną różnych osób, archiwalia miejskie i cechowe oraz zabytki dawnego prawodawstwa polskiego oraz archiwa i papiery rodzin magnackich i szlacheckich głównie z obszaru Galicji i dawnych ziem wschodnich Polski.

O wartości naukowej kolekcji decyduje również bogactwo znakomitych rękopisów literackich począwszy od XVII w. Tę unikatową kolekcję otwiera Wacław Potocki utworem Transakcja wojny chocimskiej XVII w. Wśród autorów oświecenia wymienić należy Adama Naruszewicza, Stanisława Trembeckiego oraz Ignacego Krasickiego ze zbiorem Satyr. Chlubą zbiorów są autografy autorów romantycznych, z klejnotem polskiej kultury Panem Tadeuszem Adama Mickiewicza, spuścizny literackie i pojedyncze utwory m.in. Aleksandra Fredry, Juliusza Słowackiego, Józefa Ignacego Kraszewskiego, Henryka Sienkiewicza, Władysława Reymonta, Stanisława Ignacego Witkiewicza. Kolekcję dzieł literackich do digitalizacji dopełniły rękopisy sztuk teatralnych oraz zbiory wierszy i miscellanea literackie XVII-XIX w.

(na podstawie materiałów nadesłanych przez Zakład Narodowy im. Ossolińskich)

WYSZUKAJ

ZAPYTAJ

formularz kontaktowy

banner prezentacji

KONTAKT: DEPARTAMENT MECENATU PAŃSTWA: TEL: 22 42-10-512, E-MAIL: DIGIT@MKIDN.GOV.PL